Samenvatting
- Een faillissementsaanvraag is vooral krachtig als pressiemiddel, niet als incassomiddel.
- U heeft een steunvordering nodig: minstens een andere schuldeiser naast uzelf.
- Combineer met conservatoir beslag voor maximale druk op uw debiteur.
Uw debiteur betaalt niet, reageert niet op aanmaningen, en u begint zich af te vragen of u uw geld ooit nog terugziet. Dan komt onvermijdelijk de vraag: moet ik het faillissement aanvragen? Het is een ingrijpend middel, voor uw debiteur, maar ook voor u als schuldeiser. Soms is het de beste zet. Soms is het weggegooid geld. In dit artikel leg ik uit wanneer een faillissementsaanvraag loont, wat de vereisten zijn, en welke alternatieven u heeft.
Wat houdt een faillissementsaanvraag in?
Als schuldeiser kunt u bij de rechtbank het faillissement van uw debiteur aanvragen. U vraagt de rechter dan om vast te stellen dat uw debiteur in een toestand verkeert waarin hij is opgehouden te betalen. Wordt het faillissement uitgesproken, dan verliest uw debiteur het beheer over zijn vermogen en wordt er een curator aangesteld die de bezittingen verdeelt onder alle schuldeisers.
Belangrijk om te begrijpen: een faillissementsaanvraag is geen incassomiddel in de traditionele zin. U krijgt niet automatisch uw geld terug. Maar het is wel een van de krachtigste pressiemiddelen die u als schuldeiser heeft.
Vereisten voor een faillissementsaanvraag
De rechter spreekt het faillissement uit als aan drie voorwaarden is voldaan:
1. U heeft een vordering op uw debiteur. Uw vordering hoeft niet vast te staan. Een summierlijk gebleken vordering is voldoende. Zorg dat u facturen, contracten of andere bewijsstukken bij de hand heeft.
2. Er is minstens een andere schuldeiser (steunvordering). Dit is het vereiste van pluraliteit: er moeten meerdere schuldeisers zijn. In de praktijk is het vaak niet moeilijk om een steunvordering te vinden, denk aan de Belastingdienst, het UWV of een andere leverancier.
3. Uw debiteur verkeert in de toestand dat hij heeft opgehouden te betalen. Het gaat niet om een enkele onbetaalde factuur. De rechter kijkt of er sprake is van een structurele situatie.
Wanneer loont een faillissementsaanvraag wel?
Als pressiemiddel. In de praktijk is dit de meest voorkomende reden. De aankondiging of indiening van een faillissementsaanvraag is vaak voldoende om uw debiteur alsnog tot betaling te bewegen. Een ondernemer die weet dat zijn faillissement dreigt, zal alles op alles zetten om dat te voorkomen.
Het komt regelmatig voor dat een debiteur betaalt tussen het moment van de aanvraag en de zitting bij de rechtbank. In dat geval kunt u de aanvraag intrekken.
Belangrijk: als uw debiteur betaalt nadat het verzoek is ingediend, trek het verzoek dan altijd direct in. Want als het faillissement toch wordt uitgesproken, kan de curator die betaling terugvorderen op grond van artikel 47 van de Faillissementswet.
Als uw debiteur vermogen wegmaakt. Vermoedt u dat uw debiteur bewust bezittingen wegsluist? Dan kan een faillissementsaanvraag effectief zijn. Na het faillissement kan de curator onrechtmatige transacties terugdraaien via de actio pauliana.
Als er genoeg vermogen is om te verdelen. Een faillissementsaanvraag loont het meest wanneer uw debiteur nog over voldoende vermogen beschikt. Zijn er bezittingen, voorraden, debiteuren of onroerend goed? Dan is er een reele kans dat u een deel van uw vordering terugziet.
Bij bestuurdersaansprakelijkheid. Heeft de bestuurder van een BV onverantwoord gehandeld? Dan kan de curator de bestuurder persoonlijk aansprakelijk stellen. Dit vergroot de kans dat er uiteindelijk wordt betaald.
Wanneer loont een faillissementsaanvraag niet?
Bij een lege boedel. Als uw debiteur geen enkel vermogen meer heeft, levert een faillissement weinig op. Gemiddeld leidt slechts zes procent van alle faillissementen tot een uitkering aan concurrente schuldeisers. De kracht zit dan ook vooral in de dreiging, niet in het faillissement zelf.
Als u preferente schuldeisers voor zich heeft. De Belastingdienst en het UWV worden als eerste betaald uit de boedel. Pas daarna komen de gewone schuldeisers aan bod.
Bij een betwiste vordering. Is er een reeel inhoudelijk geschil over uw vordering? Dan is een faillissementsaanvraag niet het juiste middel. De rechter zal het faillissement afwijzen als uw vordering onvoldoende aannemelijk is.
Als uw debiteur een WHOA-traject start. Sinds 2021 kan een onderneming via de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) een dwangakkoord aanbieden aan haar schuldeisers. Als uw debiteur een WHOA-procedure start, kan de rechtbank de faillissementsaanvraag afwijzen of aanhouden.
Alternatieven voor een faillissementsaanvraag
Een faillissementsaanvraag is niet altijd de eerste stap. Overweeg ook:
- Incassoprocedure: een dagvaardingsprocedure om een vonnis te verkrijgen. Sneller en goedkoper als uw debiteur nog in staat is om te betalen.
- Conservatoir beslag: laat beslag leggen op bankrekeningen, onroerend goed of aandelen van uw debiteur.
- Kort geding: bij spoedeisende zaken kunt u binnen enkele weken een uitspraak krijgen.
- Combinatiestrategie: het meest effectief is vaak een combinatie, bijvoorbeeld eerst conservatoir beslag leggen en daarna dreigen met een faillissementsaanvraag.
Wist u dat?
Het dreigen met een faillissementsaanvraag is op zichzelf al een sterk middel. Een brief van een advocaat waarin een faillissementsaanvraag wordt aangekondigd, leidt in veel gevallen alsnog tot betaling.
Procedure faillissementsaanvraag: stap voor stap
De procedure is relatief overzichtelijk:
Uw advocaat dient het verzoekschrift in bij de rechtbank, samen met bewijsstukken van uw vordering en de steunvordering.
De rechtbank plant een zitting, doorgaans binnen enkele weken.
Uw debiteur wordt opgeroepen en kan verweer voeren.
De rechter doet uitspraak, meestal op de dag van de zitting zelf.
Bij toewijzing wordt een curator benoemd en verliest uw debiteur het beheer over zijn vermogen.
Tussen het indienen van het verzoekschrift en de zitting zit vaak een periode van twee tot vier weken. Dit is precies de periode waarin uw debiteur onder maximale druk staat om alsnog te betalen.
Veelgestelde vragen over faillissementsaanvraag
Hoe vind ik een steunvordering voor een faillissementsaanvraag?
Steunvorderingen zijn vaak eenvoudig te vinden. Denk aan de Belastingdienst, het UWV, leveranciers, verhuurders of andere zakelijke relaties van uw debiteur. Uw advocaat kan u helpen bij het identificeren van mogelijke steunvorderingen.
Kan mijn debiteur het faillissement nog afwenden?
Ja. Als uw debiteur voor de zitting uw vordering volledig betaalt, kunt u de aanvraag intrekken. Ook kan uw debiteur op de zitting verweer voeren, bijvoorbeeld door aan te tonen dat hij niet in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen, of dat uw vordering niet bestaat.
Wat als mijn debiteur een eenmanszaak heeft?
Bij een eenmanszaak of VOF wordt de ondernemer persoonlijk failliet verklaard. Dit heeft verdergaande consequenties dan het faillissement van een BV: de ondernemer raakt ook zijn privevermogen kwijt. Dit maakt de dreiging van een faillissementsaanvraag bij eenmanszaken extra effectief.
Krijg ik mijn proceskosten terug als het faillissement wordt uitgesproken?
Uw vordering, inclusief de gemaakte kosten, wordt ingediend bij de curator. In de praktijk leidt een faillissementsaanvraag echter vaak tot een regeling voorafgaand aan de faillissementszitting. De kosten worden dan meegenomen in de onderhandeling.
Kan ik tegelijkertijd beslag leggen en het faillissement aanvragen?
Ja, en dit is vaak een effectieve combinatiestrategie. Conservatoir beslag beveiligt het vermogen, terwijl de faillissementsaanvraag maximale druk uitoefent. Houd er wel rekening mee dat conservatoire beslagen vervallen zodra het faillissement wordt uitgesproken.
Overweegt u een faillissementsaanvraag?
Een faillissementsaanvraag is een ingrijpend middel dat zorgvuldig moet worden afgewogen. De vraag is niet alleen of u het kunt, maar vooral of het in uw situatie de slimste zet is. Neem vrijblijvend contact op om uw situatie te bespreken. Ik bekijk graag samen met u of een faillissementsaanvraag het juiste middel is, of dat een alternatieve aanpak meer oplevert.